Cookies
Essentieel
Analyse
Om deze website te verbeteren maken we gebruik van (anonieme) cookies. Bekijk ons privacy statement voor meer informatie
Privacy Instellingen

Aan de slag met duurzaam grondbeleid 

Het begon met een LinkedIn-oproep: wie kon de gemeente Arnhem helpen bij het vormgeven van een duurzaam landbouwbeleid? Inmiddels is het project in volle gang en is Eelerwoude nauw betrokken bij het traject. Maar hoe zorg je ervoor dat beleidsprogramma’s concreet worden, hoe draag je als gemeente je visie uit en hoe zorg je ervoor dat de agrarische pachters ook enthousiast worden om hierin mee te gaan? Tallien Fokkema, vanuit Eelerwoude betrokken als procesmanager, legt het uit. 

De gemeente Arnhem zet onder de noemer ‘Het groeit in Arnhem’ in op een groene circulaire stad. Regionaal voedsel en duurzaam grondgebruik is daar een onderdeel van. Daarom heeft de gemeente zich ten doel gesteld om te onderzoeken of de ruim 300 hectare eigen landbouwgrond daar ook aan kan bijdragen. De landelijke transitie in de landbouw en de stikstofdiscussie helpen daarbij. Het vraagt om een flinke bedrijfsomslag van een aantal van de 14 pachters die de grond momenteel in gebruik hebben. Eelerwoude is bij het begin begonnen: het concretiseren van de gemeentelijke visie en de doelen die daaraan hangen. Van daaruit kan er verder gewerkt worden aan de transitie, een proces dat over meerdere coalitieperiodes heengaat, en niet moet worden opgevat als een stokpaardje van één wethouder.

Intern en extern
Tallien Fokkema: “De opdracht voor de gemeente Arnhem bestaat uit twee trajecten: het interne traject binnen de gemeente en het externe traject met de pachters. Om het externe traject succesvol te laten verlopen, was het belangrijk om eerst intern aan de slag te gaan.” En dat betekent dat alle betrokken beleidsterreinen gezamenlijk aan de slag moesten met een duidelijke visie op verduurzaming. Tallien: “Uit gesprekken met de pachters bleek dat zij in eerste instantie behoefte hebben aan een eenduidig geluid en beleid op dit gebied. En hoewel er binnen de gemeente diverse beleidsprogramma’s lagen, ontbrak het aan een uitgewerkte visie op de lange termijn.”

Concrete visie op duurzaamheid
In december 2019 organiseerden Eelerwoude en Land&Co, een collega adviesbureau gespecialiseerd in duurzame landbouw, een intensieve sessie om die gewenste visie, de basis van alle verdere hervormingen, vorm te geven. Tallien: “Van Ruimtelijke Ontwikkeling tot Grondzaken en van Bossen en parken tot Innovatie en beleid: binnen de gemeente zijn er veel afdelingen in meer of mindere mate betrokken bij het gebruik van de gronden. Na een mini-college over duurzaam grondgebruik, bedoeld om alle betrokkenen op hetzelfde kennisniveau te krijgen, zijn we daarom aan de slag gegaan met het concretiseren van de visie. Waar staat duurzaamheid voor in de gemeente Arnhem?”

Wat betekent dat voor de boeren?
Toen dat beeld eenmaal geschetst was, heeft Eelerwoude de wensen en doelen van de gemeente concreet vertaald. “Wat betekent bijvoorbeeld ‘biodiversiteit in en om het bedrijf’, en wat betekent ‘gezonde bodem’? Dat betekent bijvoorbeeld ‘10% van de pachtgrond met kruidenrijk grasland of landschapselementen’ en ‘tenminste een neutrale organische stofbalans’. Zo hebben wij negen voor de gemeente belangrijke punten uitgewerkt in ruim dertig concrete maatregelen en richtlijnen. De betrokken agrariërs kregen uiteindelijk niet alleen een sluitend verhaal van de enthousiaste ambtenaren en wethouder, maar ook iets waar ze op hun bedrijf, en ook gezamenlijk mee aan de slag kunnen”, licht Tallien toe.

Stevige basis voor maatwerk
De transitie van de gronden van de gemeente Arnhem is een langlopend project. De overstap van reguliere landbouw naar meer duurzaam of zelfs biologisch gebruik, heeft consequenties voor een bedrijf. Technische aanpassingen, investeringen, nieuwe kennis opdoen: vaak gaan hier jaren overheen. Maar de eerste stappen zijn gezet. Tallien: “De pachters kunnen nu, onder begeleiding van ons, zelfstandig aan de slag met de omvorming van overwegend reguliere landbouw naar meer duurzaam gebruik. Dat is maatwerk, waar de gemeente een belangrijke faciliterende rol heeft. Het is ook niet van de ene op de andere dag gerealiseerd. Het is de bedoeling dat er eind 2020 een plan klaarligt om 300 hectare verpachte grond duurzaam te gaan bewerken en beheren voor in de nabije en verre toekomst.”

Diverse disciplines
Veel landeigenaren, van gemeenten tot provincies, willen duurzamer met hun gronden omgaan. Eelerwoude is door jarenlange ervaring en nauwe samenwerking tussen disciplines een aangewezen partner. Tallien: “Bij een dergelijke transitie komen veel vakgebieden samen. Van rentmeesterij tot ecologie: alle facetten moeten meegenomen worden bij het opstellen van een concreet beleid.” Eelerwoude helpt bij het schetsen van de kaders, de gesprekken met de grondgebruikers en het bepalen van de uiteindelijke mogelijkheden voor de specifieke gronden. Tallien: “Ik ben er trots op dat wij op deze manier een bijdrage kunnen leveren aan de actuele discussie en transitie in de landbouw. We hebben niet alleen de gemeente goed kunnen bedienen, maar ook gezorgd voor de verbinding met de boeren.”

Ook aan de slag met duurzaam grondbeleid?