Cookies
Essentieel
Analyse
Om deze website te verbeteren maken we gebruik van (anonieme) cookies. Bekijk ons privacy statement voor meer informatie
Privacy Instellingen

Het verhaal achter een spraakmakende uitkijktoren

Een ontwerp ontstaat niet zomaar. Hoe is dit eigenaardige object eigenlijk tot stand gekomen? Graag neem ik u mee in het verhaal dat heeft geleid tot een iconisch bouwwerk voor PWN en het Noordhollands Duinreservaat.

Allereerst wil ik beginnen met de Engelse spreuk “The best things in life happen against the odds”. Oftewel, de beste dingen in het leven zijn soms de meest onverwachte. Dit is zeker van toepassing op het avontuur dat wij begonnen zijn met het ontwerpen van deze uitkijktoren. Voor een bureau dat is gespecialiseerd in het landelijk gebied en actief is in elke fase van ruimtelijke opgaves in het ontwikkelen, inrichten en beheren vormt het ontwerpen van een object toch een uitzondering. Waarom zijn wij dan de juiste partij voor deze opgave?

Ik durf wel te stellen dat juist het gevoel voor de omgeving, het landschap en haar geschiedenis, bepalend zijn geweest voor de vormgeving en uitstraling van de uitkijktoren. Het samenspel van ervaring vanuit de landschapsarchitectuur, vanuit kunst (mijn oud-collega en mede-ontwerper Chris Mudde) en de gebiedskennis van PWN, vormden de essentiële ingrediënten om tot een uitkijktoren te komen die aansluit bij zijn omgeving.

Aansluiten bij zijn omgeving betekent in dit geval niet ‘opgaan in de omgeving’. Integendeel. De Papenberg vormt een belangrijk onderdeel in de route tussen het treinstation Castricum en het natuurgebied van het Noordhollands Duinreservaat. De wandelroute die over de Papenberg loopt wordt dan ook intensief gebruikt, waarbij de uitkijktoren onderdeel is van de routebeleving. Hiermee hebben we meteen één van de eerste ontwerpuitgangspunten te pakken. PWN is de beheerder van dit mooie natuurgebied. Door een uitkijktoren met een PWN-signatuur te ontwerpen is de herkenbaarheid van PWN als natuurbeheerder te vergroten. De cortenstalen ‘golf’ (zoals wij deze noemen) kan gezien worden als een knipoog naar een waterleiding, maar refereert vooral naar de verbondenheid van PWN met het duinlandschap.

De dynamiek die aanwezig is in het duinlandschap, de werking van water en wind, vormt de belangrijkste basis voor dit ontwerp en is ook te herkennen in het logo van PWN. In alle onderdelen van de uitkijktoren komt het dynamische karakter van de omgeving tot uiting door het toepassen van golvende bewegingen. Nergens is de toren symmetrisch. De ‘golf’ is zowel vanaf de zijkant golvend in hoogte, vanaf de voorkant golvend in de breedte en vanaf de bovenkant golvend in de lengte. Dit gevoel is tot in details verwerkt, zoals de vormgeving van de trap en meedraaiende spijlen tussen de leuningen.

Op deze locatie vormt de toegestane hoogte van de uitkijktoren (7 meter boven maaiveld) een beperkende factor om vanaf een grote hoogte op het landschap neer te kijken. Dit ontwerpuitgangspunt heeft geleid tot de gedachte om een ‘horizontale’ in plaats van ‘verticale’ uitkijktoren te ontwerpen en daarbij gebruik te maken van het natuurlijke hoogteverval van de Papenberg. Het ontwerp is er volledig op gericht om de landschapsbeleving zo sterk mogelijk over te brengen op de bezoeker. Vanuit het midden van de toren wordt de bezoeker naar de uiteinden verleid. De besloten wereld in de ‘golf’ van de toren opent zich naar de uiteinden, waarbij het duinlandschap zich uitstrekt en zich aan de bezoeker presenteert (een machtig panorama). Aan de andere zijde wordt de bezoeker beloond met een vergezicht over Castricum en omgeving.

Tot slot is het buizenframe waarbinnen de ‘golf’ gedragen wordt opvallend. Deze ‘drager’ bestaat uit twee kruislingse bogen die het gewicht van de uitkijktoren verdelen over vier drukpunten. Met deze constructie is het mogelijk om niet te diep te hoeven graven (vanwege de status van de Papenberg als aardkundig monument) en met grote betonnen funderingsplaten de uitkijktoren op zijn plek te verankeren. Met het verwijderen van het bakstenen plateau op de Papenberg is er meerwaarde gerealiseerd in het ontwikkelen van natuur (grijsduin), die nu onder de uitkijktoren doorloopt tot aan de wandelroute. Hiermee heeft de uitkijktoren een positie in het duinlandschap, in plaats van dat het landschap rondom de uitkijktoren gelegen is.

Ik hoop dat bovenstaande toelichting op het ontwerp u heeft geïnspireerd om de uitkijktoren te gaan ontdekken of opnieuw te ontdekken en u op een andere wijze laat kijken en genieten van deze prachtige omgeving!

Hoe kunnen wij u helpen met uw ontwerp?