Cookies
Essentieel
Analyse
Om deze website te verbeteren maken we gebruik van (anonieme) cookies. Bekijk ons privacy statement voor meer informatie
Privacy Instellingen

Wegdrukken reguliere pacht door geliberaliseerde pacht is een mythe

12 september 2018

Een veel gehoorde stelling in de discussie omtrent een nieuw pachtstelsel is dat de geliberaliseerde pacht de reguliere pacht heeft weggedrukt. Het is interessant om te kijken of voor deze stelling ook een fundament is te vinden in de cijfers.

In 1995 is de éénmalige pacht, de voorganger van de geliberaliseerde pacht in de toenmalige pachtwet ingevoerd. Deze éénmalige pacht verschilde niet wezenlijk van de huidige geliberaliseerde pacht behoudens dat voor deze pachtvorm een maximale termijn gold voor de toepassing er van. De liberalisatie ten opzichte van de reguliere pacht heeft dus in 1995 plaatsgevonden en dient mijns inziens dan ook als ijkpunt te gelden voor de invloed die de liberalisatie van de pachtwetgeving heeft gehad op de reguliere pacht. Indien de invoering van de éénmalige pacht/geliberaliseerde pacht ten koste is gegaan van de reguliere pacht dan dient er vanaf 1995 een versnelling zichtbaar te zijn in de afname van het areaal reguliere pacht. De cijfers laten de volgende ontwikkeling van het areaal reguliere pacht zien.

Jaar                       areaal reguliere pacht

1985                      726.727 ha
1995                      561.558 ha
2012                      330.221 ha
2017                      251.148 ha
Bron: cbs landbouwtelling, bewerking Lei

In de 10 jaar voorafgaand aan de invoering van de éénmalige pacht/geliberaliseerde pacht is het reguliere pachtareaal teruggelopen met 165.169 hectare. Een afname van 22,7%. Dit is een gemiddelde afname van 2,3% per jaar. In de periode na de liberalisatie van de pacht is tussen 1995 en 2012 het areaal reguliere pacht afgenomen met 231.337 hectare. Dit een afname van 41,2% in 17 jaar. Dit een gemiddelde afname van 2,4% per jaar. Niet bepaald een betekenisvolle versnelling van de afname van het areaal reguliere pacht. Meer recent zien we tussen 2012 en 2017 een afname van 79.073 hectare. Een afname van 23,9% in 5 jaar. Dit is een gemiddelde afname van 4,8%. Aangezien tussen 2012 en 2017 de wet niet is gewijzigd is de versnelde afname in deze periode niet toe te schrijven aan de invoering van de geliberaliseerde pacht. Wat de reden van de versnelling vanaf 2012 is, is zonder nader onderzoek niet met zekerheid te zeggen.

Uit de cijfers blijkt dat de afname van het areaal reguliere pacht 10 jaar voor de liberalisatie en 17 jaar na de liberalisatie vrijwel constant is (2 a 3%/jaar). De invoering van de éénmalige/geliberaliseerde pacht heeft de snelheid waarmee de reguliere pacht afneemt niet beïnvloed en heeft niet tot een versnelling van de afname van de reguliere pacht geleid. Anders gezegd, als de geliberaliseerde pacht niet was ingevoerd dan was de reguliere pacht in de zelfde snelheid afgenomen. De reden hiervoor is mijns inziens dat de reguliere pacht zo onaantrekkelijk was/is dat verpachters geen nieuwe reguliere pacht meer af wilden sluiten ongeacht het beschikbaar zijn van het alternatief geliberaliseerde pacht. Al geruime tijd voor 1995 sloten verpachters ook al nauwelijks nieuwe reguliere contracten meer af vanwege de onaantrekkelijkheid. Na 1995 ook niet. Het resultaat: een constante afname van het areaal reguliere pacht. Met deze constante afname van het areaal reguliere pacht kan niet gezegd worden dat de invoering van de éénmalige/geliberaliseerde pacht ten koste is gegaan van de reguliere pacht. De constante snelheid van de afname van de reguliere pacht wijst er op dat de geliberaliseerde pacht juist als vangnet heeft gefungeerd voor het behoud van de pacht als financieringsinstrument voor de landbouw. Deze grond (circa 100.000 hectare) was zonder de invoering van de geliberaliseerde pacht in de vorm van pacht als financieringsinstrument voor de landbouw verloren gegaan. Deze grond was verkocht, in erfpacht uitgegeven of in eigen exploitatie genomen. Ook was een deel van wat nu geliberaliseerde pacht is, mogelijk nooit aangekocht door beleggers. Ik kom tot de conclusie is dat de stelling dat de geliberaliseerde pacht de reguliere pacht heeft weggedrukt ongefundeerd is.

Heeft u vragen over pachtzaken. Neem vrijblijvend contact op